Ahmed Adnan Saygun (1907-1991)

Türk Beşleri'nin en popüler isimlerinden biri olan Ahmet Adnan Saygun,7 Eylül 1907'de İzmir'de doğdu.İzmir İttihat ve Terakki İdadisi'ndeyken, okulun müzik öğretmeni İsmail Zühtü Bey'in kurduğu dört sesli koroya katıldı. Onun önerisiyle Rossati adında bir öğretmenden piyano dersi aldı. Sonra Macar Tevfik Bey'in öğrencisi oldu. Okulu bitirince, üniversiteye girmeyerek kendini tümüyle müziğe verdi. 1923 sonlarında, o yıl İzmir'e yerleşen Hüseyin Saadettin (Arel) Bey'den iki ay kadar armoni dersi aldı. Daha sonra kendi kendine armoni bilgisini ilerletti ve kontrpuan çalıştı. 1926'da Ankara Musiki Muallim Mektebi'nde verdiği bir sınavdan sonra İzmir Lisesi'nde müzik öğretmenliği yaptı. 1928'de açılan sınavı kazanarak müzik öğrenimi görmek üzere, devlet bursuyla Paris'e gönderildi. Ünlü müzik okulu Schola Cantorum'da Vincent d'Indy, Eugene Borrel, Bouberbielle, Amedee Gastoue gibi öğretmenlerin derslerini izledi. 1931'de Türkiye'ye dönünce Ankara Musiki Muallim Mektebi'nde kontrpuan öğretmenliğine atandı. 1934'te kısa bir süre Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nı yönetti. 1936'da İstanbul Belediye Konservatuarı'na (İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuarı) öğretmen atandı. Aynı yıl Türkiye'ye gelen Bela Bakto'un Anadolu gezisine katıldı. 1939'da Cumhuriyet Halk Partisi'nin müzik danışmanlığına ve Halkevlerinin müzik müfettişliğine getirildi. 1940'ta birkaç arkadaşıyla birlikte "Ses ve Tel Birliği" adlı bir dernek kurdu. Bu dernek Batı müziğini çeşitli dönemlerine ait kor yapıtlarının seslendirildiği birçok konser düzenledi, müzik konusunda kitaplar ve broşürler yayımladı.

1946'da Ankara Devlet Konservatuarı'nda öğretmenliğe dönen Saygun, bir süre sonra kompozisyon bölümünün başına getirildi. 1972-78 arasında TRT Yönetim Kurul üyeliği yaptı. 1973'te İstanbul Devlet Konservatuarı'nda (Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuarı) etnomüzikoloji öğretmenliği yaptı. Uluslararası Halk Müziği Konseyi'nde yönetim kurulu üyeliği yaptı, 1971'de kendisine "devlet sanatçısı", 1985'te "sanatçı profesör" unvanları ve 1981'de de "Atatürk Sanat Armağanı" verilmiştir.

Türk Beşleri arasında yer alan Adnan Saygun, ritm ve melodi bakımından Türk halk ve sanat müziklerinin etkilerini taşıyan yapıtlarında, zaman zaman izlenimci, zaman zaman da romantik estetiğe bağlı kaldı. Çok sayıda beste yaptı.

ESERLERİ

Opera

Op.9 Özsoy (tek perde / one act), 1934

Op.ll Taşbebek (tek perde / one act), 1934

Op.28 Kerem (üç perde / three acts), 1947-52

Op.52 Köroğlu (üç perde / three acts), 1973

Op.65 Gılgamış, 1983

Bale

Op.17 Bir Orman Masalı / A Forest Tale (koreografik süit / choreographic suite), 1939-43

Op.75 Kumru Efsanesi / A Legend, 1986-87

Şan ve Orkestra Eserleri

Op.3 Ağıtlar/ Laments (tenor solo ve erkekler korosu / tenor solo and male chorus), 1932

Op.6 Kızılırmak Türküsü / Folk Song (soprano), 1933

Op.16 Masal / Lied (bariton solo / baritone solo), 1940

Op.19 Eski Üslupta Kantat / Cantata in the Old Style (solistler ve koro / soloists and chorus), 1941

Op.21 Geçen Dakikalanm (bariton solo / baritone solo), 1941

Op.23 Dört Türkü / Four Folk Songs, 1945

Op.26 Yunus Emre Oratoryosu / Yunus Emre Oratorio (solistler, koro, orkestra / soloists, chorus, orchestra), 1946

Op.41 On Türkü / Ten Folk Songs, 1968

Op.54 Ağıtlar - İkind Defter/ Laments - Book II (tenor solo, erkekler korosu / tenor solo, male chorus), 1974

Op.60 İnsan Üzerine Deyişler 1 / Mediations on Men 1, 1977

Op.61 İnsan Üzerine Deyişler II / Mediations on Men II, 1977

Op.64 İnsan Üzerine Deyişler IV/ Mediations on Men IV, 1978

Op.66 İnsan Üzerine Deyişler V / Mediations on Men V, 1978

Op.67 Atatürk'e ve Anadolu'ya Destan / Epic on Atatürk and Anatolia, 1981

Op.63 İnsan Üzerine Deyişler III / Mediations on Men III, 1983

Op.69 İnsan Üzerine Deyişler VI / Mediations on Men VI, 1984

Orkestra eserleri

Op.l Divertimento (darbuka ve saksofonlu büyük orkestra / large orchestra with saxophone and darbuka), 1930

Op.13 Sihir (ya da Büyü) Raksı / Magic Dance (Taşbebek Operası'ndan bölüm / movement from the Taşbebek Opera), 1934

Op.l4 Süit/Suite, 1936 Op.24 Halay, 1943

Op.l0/b İnci'nin Kitabı / İnci's Book (orkestra uyarlaması / symphonic arrangement), 1944

Op.29 Birinci Senfoni / SymphonyNo.l, 1953

Op.30 İkinci Senfoni / Symphony No.2, 1958

Op.39 Üçüncü Senfom / Symphony No.3, 1960

Op.49 Deyiş / Dictum (yaylı çalgılar / strings), 1970

Op.53 Dördüncü Senfoni / Symphony No.4, 1974

Op.57 Ayin Raksı / Ritual Dance, 1975

Op.62 Concerto da Camera (yaylı çalgılar / strings), 1978

Op.70 Beşinci Senfoni / Symphony No.5, 1985

Op.72 Çeşitlemeler/Variations, 1985

Konçertolar

Op.34 Birinci Piyano Konçertosu / Concerto for Piano No.l, 1952-58

Op.44 Keman Konçertosu / Concerto for Violin, 1967

Op.59 Viyola Konçertosu / Concerto for Viola, 1977

Op.71 İkinci Piyano Konçertosu / Concerto for Piano No. 2,1985

Op.74 Viyolonsel Konçertosu / Concerto for Violoncello, 1987

Oda Müziği

Op.4 Sezişler / Intuitions (iki klarinet / two clarinets), 1933

Op.8 Vurma Sazlı Kuvartet / Percussion Quartet (klarinet, saksofon, vurma çalgı, piyano / clarinet, saxophone, percussion instrument, piano), 1933

Op.12 Sonat / Sonata (piyano ve viyolonsel / piano and violoncello), 1935

Op.20 Sonat / Sonata (piyano ve keman / piano and violin), 1941

Op.27 Birinci Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.l, 1947

Op.33 Demet (keman ve piyano için süit / suite for violin and piano), 1955

Op.35 İkinci Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.2, 1957

Op.37 Trio (obua, klarinet, arp / oboe, clarinet, harp), 1966

Op.43 Üçüncü Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.3, 1966

Op.46 Nefesli Sazlar îçin Kentet / Quintet for Wind Instruments, 1968

Op.50 Üç Prelüd / Three Preludes (iki arp / two harps), 1971

Op.55 Trio (obua, klarinet, piyano / oboe, clarinet, piano), 1975

Op.68 Dört Arp için Üç Türkü / Three Folk Songs for Four Harps, 1983

Op.78 Dördüncü Yaylı Çalgılar Kuvarteti / String Quartet No.4 (iki bölüm / two movements), 1990

Şan ve Piyano

Op.32 Üç Balad / Three Ballades, 1955

Op.48 Dört Ezgi / Four Melodies, 1977

Piyano eserleri

Op.2 Süit / Suite, 1931

Op.l0/a İnci'nin Kitabı / İnci's Book, 1934

Op.15 Sonatina, 1938 Op.25 Anadolu'dan / From Anatolia, 1945

Op.51 Küçük Şeyler / Short Things, 1950-52

Op.38 Aksak Tartılar Üzerine On Etüd / Ten Etudes on "Aksak" Rhythms, 1964

Op.45 Aksak Tartılar Üzerine On îki Prelüd / Twelve Preludes on "Aksak" Rhythms, 1967

Op.47 Aksak Tartılar Üzerine On Beş Parça / Fifteen Pieces on "Aksak" Rhythms, 1967

Op.56 Ballade (iki piyano / two pianos), 1975

Op.58 Aksak Tartılar Üzerine

On Taslak / Ten Sketches on "Aksak" Rhythms, 1976

Op.73 Üç Piyano için Poem / Poem for Three Pianos, 1986

Op.76 İki Piyano için Poem / Poem for Two Pianos, 1989

Op.77 Piyano Sonatı / Piano Sonata, 1990

Solo enstrümanlar için çalışmalar

Op.31 Partita (viyolonsel / violoncello), 1954

Op.36 Partita (keman/violin), 1961

Koro çalışmaları

Op.5 Manastır Türküsü / Folk Song, 1933 Op.7 Çoban Armağam, 1933

Op.42 Duyuşlar / Impressions (üç kadın sesi / three female voices), 1935

Op.18 Dağlardan Ovalardan, 1939

Op.22 Bir Tutam Kekik, 1943

Edebiyat üzerine çalışmaları

Türk Halk Musikisinde Pentatonizm / Pentatonism in Turkish Folk Music, Istanbul, 1936

Rize, Artvin ve Kars Havalisi, Türkü, Saz ve Oyun Havalan /Some Local Instruments and Folk Dances, Istanbul, 1937

Yedi Karadeniz Türküsü ve Bir Horon / Seven Folk Songs and a Folk Dance From the Black Sea, Istanbul, 1938

Halkevlerinde Musiki / Music in "Halkevleri", Ankara, 1940

Yalan (sanat konuşmalan / discussions in the field of art), Ankara, 1945

Karacaoğlan, Ankara, 1952

Lise Müzik Kitabı (1-2-3) / Music Book for Lycee (three volumes) (Halil Bedi Yönetken ile / with Halil Bedi Yönetken),Ankara, 1955

Musiki Nazariyatı / Theory of Music (dört cilt / four volumes), Ankara Devlet Konservatuvan Yayım, 1 (1958), II (1962), III (1964), IV (1966)

"La Musique Turque", Pleyel Edition, Müzik Ansiklopedisi, Müzik Tarihi Serisi Cilt I, Paris, 1960

"La genie de la melodie" (Zoltan Kodaly'ın Yüzüncü Yılı Nedeniyle / About Zoltan Kodaly), Budapeşte / Budapest, 1962

Türk ve Macar Müziği Üstüne Çalışmalar / Studies on Turkish and Hungarian Music, Budapeşte / Budapest, 1964

Töresel Musiki, Ankara, 1967

Toplu Solfej / Solfeggio (iki cilt / two volumes), Ankara, 1968

Folk Music Research in Turkey (Bela Bartök ile birlikte / with Bela Bartök), Budapeşte / Budapest, 1976

Atatürk ve Musiki / Atatürk and Music, Sevda Cenap And Vakfı Müzik Yayınlan, Ankara, 1981